بارداری و زایمان تغییرات زیادی در بدن ایجاد میکنند. بزرگ شدن شکم، کشیدگی پوست، تغییر حجم و فرم سینهها، تجمع چربی در برخی نواحی و تغییرات ناحیه تناسلی از جمله مواردی هستند که ممکن است پس از زایمان باقی بمانند. بعضی از این تغییرات با گذشت زمان، تغذیه مناسب و فعالیت بدنی بهبود پیدا میکنند؛ اما در برخی زنان، تغییرات ماندگار باعث میشود به فکر جراحیهای زیبایی بعد از زایمان بیفتند.
امروزه مجموعهای از عملهای زیبایی با عنوان «مام میکاور» یا بازسازی زیبایی بدن پس از بارداری شناخته میشوند. این مجموعه میتواند شامل جراحی شکم، سینه و برخی عملهای ناحیه تناسلی باشد. انتخاب روش مناسب به شرایط جسمی، نوع زایمان، میزان تغییرات بدن و انتظارات فرد بستگی دارد.
یکی از شناختهشدهترین جراحیهای زیبایی بعد از زایمان، ابدومینوپلاستی یا تامی تاک است. در دوران بارداری، پوست شکم و عضلات دیواره شکم برای رشد جنین کشیده میشوند. پس از زایمان ممکن است پوست حالت افتاده پیدا کند یا عضلات راست شکمی از یکدیگر فاصله بگیرند؛ وضعیتی که به آن دیاستاز رکتی گفته میشود.
در ابدومینوپلاستی، جراح پوست و چربی اضافی بخش مشخصی از شکم را برمیدارد و در صورت نیاز عضلات جداشده را ترمیم میکند. این عمل برای کاهش افتادگی پوست و بهبود فرم شکم کاربرد دارد؛ اما روش کاهش وزن محسوب نمیشود و جایگزین رژیم غذایی و ورزش نیست.
تغییرات هورمونی، افزایش حجم سینهها در دوران بارداری و شیردهی و سپس کاهش حجم آنها میتواند باعث افتادگی سینه شود. در چنین شرایطی، بعضی زنان به لیفت سینه یا ماستوپکسی فکر میکنند.
در این جراحی، پوست اضافی برداشته میشود و بافت سینه و نوک پستان در موقعیت مناسبتری قرار میگیرند. هدف اصلی لیفت، اصلاح افتادگی و بهبود فرم سینه است؛ نه افزایش حجم آن. اگر فرد علاوه بر افتادگی، کاهش حجم سینه نیز داشته باشد، ممکن است جراح در شرایط مناسب ترکیب لیفت و پروتز را مطرح کند.
برخی زنان پس از بارداری و شیردهی با تغییر قابلتوجه حجم سینه مواجه میشوند. در بعضی افراد، سینهها بزرگتر و سنگینتر باقی میمانند و ممکن است درد گردن، شانه یا پشت ایجاد کنند. در این موارد، جراحی کوچک کردن سینه میتواند با برداشتن بخشی از بافت و پوست اضافی به کاهش وزن سینه و بهبود تناسب اندام کمک کند.
در مقابل، زنانی که پس از شیردهی کاهش حجم سینه را تجربه کردهاند، ممکن است درباره بزرگ کردن سینه با پروتز یا روشهای دیگر مشورت کنند. انتخاب روش به وضعیت بافت سینه، سلامت عمومی، سابقه پزشکی و تمایل فرد بستگی دارد.
گاهی پس از زایمان، تجمع چربی در شکم، پهلوها یا رانها باقی میماند؛ حتی زمانی که فرد به وزن قبلی خود نزدیک شده است. لیپوساکشن روشی برای خارج کردن چربیهای موضعی و اصلاح فرم بدن است.
این روش برای درمان چاقی عمومی یا کاهش وزن قابلتوجه طراحی نشده است. همچنین اگر پوست شکم افتادگی زیادی داشته باشد، لیپوساکشن بهتنهایی ممکن است نتیجه مطلوبی ایجاد نکند و در برخی شرایط، جراح روش دیگری مانند ابدومینوپلاستی را بررسی میکند.
زایمان طبیعی و تغییرات بافتی دوران بارداری ممکن است در برخی زنان با تغییر ظاهر لابیاها همراه باشد. لابیاپلاستی عملی است که با هدف تغییر اندازه یا فرم لابیاهای کوچک انجام میشود.
با این حال، هرگونه تغییر ظاهری پس از زایمان به معنای وجود مشکل یا نیاز به جراحی نیست. اندازه، رنگ و شکل لابیاها در زنان مختلف تفاوت طبیعی زیادی دارد. اگر فرد درد، سایش یا ناراحتی مداوم دارد، ابتدا باید علت آن توسط پزشک بررسی شود؛ زیرا ممکن است مشکل به عفونت، بیماری پوستی یا عوامل دیگری مربوط باشد. لابیاپلاستی نیز مانند هر عمل جراحی میتواند با عوارضی مانند درد، خونریزی، عفونت، اسکار یا تغییر حس همراه باشد. منبع: ACOG
برخی زنان پس از زایمان طبیعی، بهخصوص در صورت پارگی یا آسیب بافتی، احساس تغییر در ناحیه واژن یا پرینه دارند. واژینوپلاستی اصطلاحی است که برای برخی جراحیهای ترمیمی یا تغییر ساختار واژن استفاده میشود؛ اما باید توجه داشت که همه مشکلات پس از زایمان با جراحی زیبایی درمان نمیشوند.
برای مثال، افتادگی اندامهای لگنی، بیاختیاری ادرار یا آسیب عضلات کف لگن، مشکلاتی درمانی هستند و به ارزیابی تخصصی نیاز دارند. نوع درمان ممکن است شامل فیزیوتراپی کف لگن، روشهای غیرجراحی یا در موارد مشخص جراحی ترمیمی باشد. صرف احساس شلشدگی واژن به معنای ضرورت واژینوپلاستی نیست.
خیر. بسیاری از تغییرات بدن پس از زایمان طبیعی هستند و ممکن است طی ماههای بعد بهبود پیدا کنند. تصمیم برای جراحی باید بر اساس مشکل واقعی، میزان ناراحتی، وضعیت سلامت و انتظار واقعبینانه از نتیجه گرفته شود. همچنین بهتر است پیش از جراحی، وزن فرد به ثبات نسبی رسیده باشد و برنامهای برای بارداری مجدد در آینده نزدیک نداشته باشد.
دکتر طاهره فروغیفر، متخصص زنان و زایمان، از پزشکانی است که میتوان برای بررسی مسائل مرتبط با سلامت زنان و تغییرات جسمی پس از بارداری به تخصص زنان و زایمان مراجعه کرد. زنانی که پس از زایمان با تغییرات ناحیه تناسلی، درد، ناراحتی یا مشکلات عملکردی مواجه هستند، بهتر است پیش از تصمیمگیری درباره هرگونه عمل زیبایی، معاینه و ارزیابی پزشکی انجام دهند تا مشخص شود آیا به درمان نیاز دارند و چه روشی برای شرایط آنها مناسبتر است.
لابیاپلاستی یکی از جراحیهای ناحیه تناسلی زنان است که با هدف تغییر اندازه یا شکل لابیاها انجام میشود. لابیاها چینهای پوستی اطراف دهانه واژن هستند که از ساختارهای حساس این ناحیه محافظت میکنند. برخی زنان به دلیل ناراحتیهای جسمی، تحریک مکرر پوست یا مشکلاتی هنگام فعالیتهای روزانه به انجام این جراحی فکر میکنند؛ درحالیکه گروهی دیگر بیشتر به دلایل زیبایی و رضایت از ظاهر ناحیه تناسلی به آن علاقهمند هستند.
شناخت دلایل انجام لابیاپلاستی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا تفاوت در اندازه، رنگ و شکل لابیاها در زنان طبیعی است و هر نوع تفاوت ظاهری به معنای وجود بیماری یا نیاز به جراحی نیست.
لابیاپلاستی نوعی جراحی است که با هدف تغییر اندازه یا فرم لابیاهای خارجی یا داخلی انجام میشود. در بیشتر موارد، منظور از لابیاپلاستی کوچک کردن یا اصلاح فرم لابیاهای مینور، یعنی چینهای پوستی داخلی اطراف دهانه واژن است.
در بعضی افراد ممکن است یک سمت لابیا بزرگتر از سمت دیگر باشد یا لابیاهای داخلی از لابیاهای خارجی بیرونزدگی بیشتری داشته باشند. این ویژگیها میتوانند بخشی از تنوع طبیعی بدن زنان باشند و بهتنهایی نشانه مشکل پزشکی محسوب نمیشوند.
دلایل درخواست این جراحی را میتوان به دو گروه کلی، یعنی دلایل جسمی و عملکردی و دلایل زیبایی و شخصی تقسیم کرد.
یکی از دلایل مراجعه زنان برای مشاوره لابیاپلاستی، بزرگ بودن یا بیرونزدگی لابیاهای مینور است. در برخی افراد، بافت اضافی ممکن است هنگام راه رفتن طولانی، دوچرخهسواری، دویدن یا انجام ورزش باعث کشیدگی، گیر افتادن یا سایش پوست شود.
اگر این ناراحتی مکرر باشد و با انتخاب لباس مناسب یا روشهای محافظهکارانه برطرف نشود، پزشک میتواند وضعیت را بررسی کند و درباره گزینههای درمانی توضیح دهد.
برخی زنان هنگام پوشیدن لباسهای تنگ، لباس ورزشی یا لباس زیر خاص، احساس اصطکاک و تحریک در ناحیه لابیاها دارند. این مشکل ممکن است با قرمزی، حساسیت یا ناراحتی موضعی همراه باشد.
البته هرگونه سوزش یا التهاب ناحیه تناسلی ناشی از بزرگی لابیا نیست. عفونتهای واژینال، بیماریهای پوستی و حساسیت به شویندهها نیز میتوانند علائم مشابه ایجاد کنند؛ بنابراین پیش از تصمیم به جراحی باید علت ناراحتی مشخص شود.
در بسیاری از زنان، اندازه و شکل دو طرف لابیا کاملاً یکسان نیست. بااینحال، بعضی افراد به دلیل تفاوت قابلتوجه بین دو سمت یا تغییر شکل یک طرف، از ظاهر ناحیه تناسلی خود رضایت ندارند.
در چنین شرایطی، لابیاپلاستی ممکن است بهعنوان یک گزینه انتخابی مطرح شود؛ اما لازم است بیمار بداند که تقارن کامل همیشه قابل دستیابی نیست و نتیجه جراحی نیز به ویژگیهای طبیعی بافت بدن بستگی دارد.
در برخی زنان، بافت لابیا ممکن است هنگام رابطه جنسی کشیده شود یا در اثر اصطکاک باعث ناراحتی موضعی شود. اگر پزشک پس از معاینه تشخیص دهد که شکل یا اندازه لابیا در ایجاد این مشکل نقش دارد، میتوان درباره گزینههای درمانی گفتوگو کرد.
بااینحال، درد هنگام رابطه جنسی همیشه به لابیاها مربوط نیست و ممکن است علتهایی مانند خشکی واژن، عفونت، مشکلات عضلات کف لگن یا بیماریهای پوستی داشته باشد. لابیاپلاستی نیز تضمینی برای افزایش میل جنسی یا لذت رابطه نیست.
برخی زنان به دلایل شخصی تمایل دارند اندازه یا فرم لابیاهای خود را تغییر دهند. این تصمیم ممکن است با احساس نارضایتی از ظاهر ناحیه تناسلی یا تمایل به تغییر یک ویژگی ظاهری همراه باشد.
بااینحال، باید توجه داشت که ظاهر طبیعی لابیاها تنوع بسیار زیادی دارد و هیچ شکل یا اندازه واحدی بهعنوان ظاهر ایدهآل و استاندارد برای همه زنان تعریف نشده است. تصاویر غیرواقعی در فضای مجازی و تبلیغات جراحیهای زیبایی ممکن است تصور نادرستی از ظاهر طبیعی بدن ایجاد کنند.
اندازه و شکل لابیاها تا حد زیادی تحت تأثیر ویژگیهای ژنتیکی قرار دارد. تغییرات هورمونی دوران بلوغ، بارداری، زایمان و افزایش سن نیز ممکن است بر ظاهر بافتهای ناحیه تناسلی تأثیر بگذارند.
بااینحال، هر تغییری پس از زایمان یا افزایش سن به معنای ضرورت لابیاپلاستی نیست. تصمیمگیری درباره جراحی باید بر اساس وجود مشکل واقعی، انتظارات فرد و ارزیابی پزشکی انجام شود.
خیر. اندازه بزرگتر یا بیرونزدگی لابیاهای مینور در بسیاری از زنان یک ویژگی طبیعی است. اگر فرد درد، تحریک مکرر یا محدودیت عملکردی ندارد، صرفاً تفاوت ظاهری لابیاها دلیل پزشکی برای انجام جراحی محسوب نمیشود.
پیش از تصمیمگیری باید مشخص شود که ناراحتی فرد واقعاً ناشی از ساختار لابیاهاست یا علت دیگری دارد. همچنین بهتر است درباره محدودیتهای جراحی و احتمال باقی ماندن برخی علائم با پزشک صحبت شود.
لابیاپلاستی مانند سایر جراحیها بدون خطر نیست. درد، تورم، خونریزی، عفونت، باز شدن زخم، ایجاد اسکار، تغییر حس ناحیه تناسلی، درد هنگام رابطه جنسی و نیاز به جراحی مجدد از عوارض احتمالی آن هستند.
به همین دلیل، آگاهی از مزایا و محدودیتهای عمل و انتخاب آگاهانه پزشک اهمیت زیادی دارد.
دکتر طاهره فروغیفر، متخصص زنان و زایمان، در زمینه بررسی مشکلات سلامت زنان و اختلالات دستگاه تناسلی میتوانند راهنمایی پزشکی ارائه دهند. خانمهایی که به دلیل ناراحتی جسمی، تحریک مکرر یا نگرانی درباره ظاهر لابیاها به دنبال بررسی وضعیت خود هستند، میتوانند برای ارزیابی پزشکی و آگاهی از گزینههای مناسب با متخصص زنان مشورت کنند. انتخاب هرگونه اقدام جراحی باید پس از معاینه، بررسی علت مشکل و آگاهی از خطرات احتمالی انجام شود.
رکتوسل (Rectocele) یکی از انواع افتادگی اندامهای لگنی در زنان است که در اثر ضعیف شدن یا آسیب دیدن بافت جداکننده واژن و راستروده ایجاد میشود. در این وضعیت، دیواره جلویی راستروده به سمت دیواره پشتی واژن برجسته میشود و ممکن است باعث احساس فشار در واژن، یبوست یا دشواری در تخلیه مدفوع شود.
رکتوسل در برخی زنان هیچ علامت مشخصی ندارد و ممکن است هنگام معاینه پزشکی بهطور اتفاقی تشخیص داده شود. در موارد دیگر، علائم میتوانند بر فعالیتهای روزمره و کیفیت زندگی تأثیر بگذارند. آشنایی با نشانهها و عوامل خطر این عارضه به تشخیص زودهنگام و انتخاب روش مراقبت مناسب کمک میکند.
برای درک رکتوسل، باید با ساختار کف لگن آشنا شویم. کف لگن مجموعهای از عضلات و بافتهای نگهدارنده است که از اندامهایی مانند مثانه، رحم، واژن و راستروده حمایت میکند. بین واژن و راستروده نیز بافتی به نام تیغه رکتوواژینال قرار دارد که به حفظ موقعیت طبیعی این دو اندام کمک میکند.
هنگامی که عضلات و بافتهای نگهدارنده ضعیف یا آسیبدیده شوند، دیواره جلویی راستروده ممکن است به سمت دیواره پشتی واژن برجسته شود. این حالت رکتوسل نام دارد و یکی از انواع افتادگی دیواره خلفی واژن محسوب میشود.
شدت رکتوسل در افراد مختلف متفاوت است. در موارد خفیف ممکن است فقط برجستگی کوچکی وجود داشته باشد، اما در موارد شدیدتر، بیرونزدگی میتواند تا نزدیکی دهانه واژن یا خارج از آن گسترش پیدا کند.
علائم رکتوسل به اندازه بیرونزدگی و وضعیت عضلات کف لگن بستگی دارد. برخی زنان هیچ علامتی ندارند، اما شایعترین نشانهها عبارتاند از:
یکی از علائم احتمالی، احساس وجود توده یا برجستگی در قسمت پشتی واژن است. بعضی زنان هنگام ایستادن طولانی، فعالیت بدنی یا زور زدن این برجستگی را بیشتر احساس میکنند.
در برخی موارد، مدفوع هنگام عبور از راستروده در فضای ایجادشده پشت دیواره واژن گیر میکند. در نتیجه، فرد ممکن است با وجود احساس نیاز به دفع، نتواند روده را بهطور کامل تخلیه کند.
بعضی زنان پس از اجابت مزاج همچنان احساس میکنند مقداری مدفوع در راستروده باقی مانده است. این احساس ممکن است باعث مراجعه مکرر به سرویس بهداشتی شود.
در مواردی که رکتوسل قابلتوجه است، فرد ممکن است برای تخلیه مدفوع مجبور شود با انگشت به دیواره پشتی واژن یا ناحیه بین واژن و مقعد فشار وارد کند. این علامت که به آن اسپلینتینگ گفته میشود، میتواند نشانه اختلال در تخلیه روده باشد.
احساس پری، فشار یا سنگینی در واژن و لگن نیز ممکن است همراه رکتوسل دیده شود. درد هنگام رابطه جنسی یا ناراحتی در ناحیه مقعد نیز در برخی افراد گزارش میشود.
وجود هر یک از این علائم بهتنهایی به معنای ابتلا به رکتوسل نیست؛ زیرا مشکلات دیگری مانند یبوست مزمن، اختلال عملکرد عضلات کف لگن و سایر انواع افتادگی اندامهای لگنی نیز میتوانند علائم مشابه ایجاد کنند.
رکتوسل معمولاً در اثر ضعف یا آسیب بافتهای نگهدارنده کف لگن ایجاد میشود. عوامل زیر میتوانند احتمال بروز آن را افزایش دهند:
زایمان طبیعی: بارداری و زایمان واژینال، بهویژه در صورت آسیب به عضلات و بافتهای کف لگن، میتوانند در ایجاد افتادگی نقش داشته باشند.
زایمانهای متعدد: بارداریها و زایمانهای مکرر ممکن است فشار بیشتری بر ساختارهای نگهدارنده لگن وارد کنند.
یبوست مزمن: زور زدن مکرر هنگام دفع میتواند فشار داخل شکم و لگن را افزایش دهد.
افزایش سن و تغییرات دوران یائسگی: با افزایش سن ممکن است استحکام عضلات و بافتهای نگهدارنده کاهش پیدا کند.
اضافهوزن: وزن اضافی میتواند فشار مداومی بر کف لگن وارد کند.
سرفه مزمن و بلند کردن مکرر اجسام سنگین: این عوامل نیز ممکن است فشار داخل شکم را افزایش دهند.
برخی جراحیهای لگنی: سابقه بعضی جراحیهای زنان یا ناحیه راستروده میتواند در تضعیف بافتهای نگهدارنده نقش داشته باشد.
تشخیص معمولاً با گرفتن شرح حال و معاینه لگنی توسط پزشک انجام میشود. پزشک درباره علائم دفع، احساس برجستگی، سابقه زایمان، یبوست و جراحیهای قبلی سؤال میکند.
در معاینه ممکن است از بیمار خواسته شود مانند زمان اجابت مزاج زور بزند تا میزان بیرونزدگی بهتر مشخص شود. بررسی عضلات کف لگن و در صورت نیاز معاینه راستروده نیز میتواند به تشخیص کمک کند.
در موارد پیچیده یا زمانی که شدت اختلال در تخلیه روده مشخص نیست، ممکن است آزمایشهایی مانند دفکوگرافی یا تصویربرداری MRI از کف لگن درخواست شود. این بررسیها برای همه بیماران لازم نیستند و بر اساس شرایط فرد انتخاب میشوند.
رکتوسل معمولاً یک وضعیت تهدیدکننده زندگی نیست، اما در صورت ایجاد علائم میتواند کیفیت زندگی را کاهش دهد. یبوست مداوم، دشواری دفع، ناراحتی هنگام فعالیت و مشکلات جنسی از پیامدهای احتمالی آن هستند.
اگر فرد با برجستگی واژن، دشواری مداوم در دفع یا احساس تخلیه ناقص روده مواجه است، بهتر است برای بررسی علت به پزشک مراجعه کند. تشخیص دقیق اهمیت دارد؛ زیرا هر نوع برجستگی واژن الزاماً رکتوسل نیست.
دکتر طاهره فروغیفر، متخصص زنان و زایمان، در زمینه بررسی مشکلات و اختلالات سلامت زنان میتوانند راهنمایی پزشکی ارائه دهند. خانمهایی که با علائمی مانند احساس برجستگی در واژن، فشار لگنی یا مشکلات مرتبط با افتادگی اندامهای لگنی مواجه هستند، میتوانند برای ارزیابی وضعیت خود و بررسی نیاز به معاینات و اقدامات تشخیصی با متخصص زنان مشورت کنند.
تنبلی تخمدان یا سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS) یکی از اختلالات هورمونی و متابولیک شایع در زنان است که میتواند بر نظم قاعدگی، تخمکگذاری، وضعیت پوست و مو و حتی باروری تأثیر بگذارد. این اختلال معمولاً با افزایش هورمونهای آندروژنی یا همان هورمونهای با اثر مردانه، اختلال در تخمکگذاری و گاهی نمای خاص تخمدانها در سونوگرافی همراه است.
برخی خانمها با علائمی مانند پریودهای نامنظم، جوشهای پوستی، موهای زائد یا دشواری در باردار شدن متوجه این مشکل میشوند. بااینحال، علائم PCOS در همه افراد یکسان نیست و تشخیص آن به بررسی دقیق پزشکی نیاز دارد.
سندرم تخمدان پلیکیستیک یک اختلال هورمونی است که در آن عملکرد طبیعی تخمدانها و تنظیم هورمونها دچار تغییر میشود. در برخی زنان مبتلا، تخمکگذاری بهصورت منظم اتفاق نمیافتد و فولیکولهای کوچک متعددی در تخمدان دیده میشوند.
اصطلاح «پلیکیستیک» ممکن است این تصور را ایجاد کند که در تخمدانها کیستهای خطرناک وجود دارد؛ اما ساختارهای دیدهشده در بسیاری از موارد فولیکولهای کوچک و نابالغ هستند، نه کیستهای واقعی. همچنین برای تشخیص PCOS لزوماً وجود نمای پلیکیستیک در سونوگرافی ضروری نیست.
علت دقیق ایجاد سندرم تخمدان پلیکیستیک هنوز بهطور کامل مشخص نشده است، اما مجموعهای از عوامل ژنتیکی، هورمونی و متابولیک در بروز آن نقش دارند.
انسولین هورمونی است که به تنظیم قند خون کمک میکند. در برخی زنان مبتلا به PCOS، سلولهای بدن پاسخ مناسبی به انسولین نمیدهند. در نتیجه، بدن ممکن است انسولین بیشتری تولید کند.
افزایش انسولین میتواند در بعضی افراد تولید آندروژنها را در تخمدان افزایش دهد و بر تخمکگذاری تأثیر بگذارد. البته همه زنان مبتلا به PCOS مقاومت به انسولین ندارند.
در برخی افراد، میزان هورمونهای آندروژنی افزایش پیدا میکند. این تغییر میتواند باعث رشد موهای زائد، آکنه و اختلال در روند طبیعی تخمکگذاری شود.
سابقه خانوادگی PCOS میتواند احتمال ابتلا را افزایش دهد. اگر مادر یا خواهر فرد به این اختلال مبتلا باشد، احتمال بروز آن در او نیز ممکن است بیشتر باشد.
اضافهوزن میتواند مقاومت به انسولین و برخی علائم PCOS را تشدید کند؛ بااینحال، تنبلی تخمدان فقط در افراد دارای اضافهوزن اتفاق نمیافتد و زنان با وزن طبیعی نیز ممکن است به آن مبتلا شوند.
علائم سندرم تخمدان پلیکیستیک ممکن است از دوران نوجوانی یا سالهای ابتدایی پس از شروع قاعدگی ظاهر شوند. مهمترین نشانهها عبارتاند از:
یکی از شایعترین علائم PCOS، فاصله زیاد بین پریودها یا تعداد کم قاعدگی در طول سال است. بعضی زنان نیز ممکن است برای چند ماه پریود نشوند. این وضعیت میتواند نشانه اختلال در تخمکگذاری باشد.
رشد موهای ضخیم و تیره در نواحی مانند چانه، بالای لب، سینه، شکم و اطراف ناف ممکن است به دلیل افزایش اثر آندروژنها اتفاق بیفتد.
افزایش هورمونهای آندروژنی میتواند فعالیت غدد چربی پوست را بیشتر کند و باعث ایجاد جوشهای مکرر، بهویژه در صورت، سینه و پشت شود.
برخی زنان مبتلا به PCOS دچار نازک شدن موها یا ریزش مو با الگوی زنانه میشوند. این علامت ممکن است بهتدریج ظاهر شود.
بعضی افراد مبتلا به PCOS با افزایش وزن یا دشواری در کاهش آن مواجه هستند. البته وزن طبیعی، ابتلا به این سندرم را رد نمیکند.
اختلال در تخمکگذاری میتواند باعث کاهش احتمال بارداری طبیعی شود. بااینحال، بسیاری از زنان مبتلا به PCOS با درمان مناسب باردار میشوند.
تشخیص PCOS تنها با یک آزمایش خون یا سونوگرافی امکانپذیر نیست. پزشک برای ارزیابی وضعیت بیمار، شرح حال، معاینه و نتایج آزمایشها را در کنار هم بررسی میکند.
در زنان بزرگسال، معمولاً وجود دستکم دو مورد از سه معیار زیر پس از رد سایر علتهای احتمالی برای تشخیص در نظر گرفته میشود:
۱. اختلال در تخمکگذاری یا نامنظم بودن قاعدگی
۲. وجود علائم بالینی یا آزمایشگاهی افزایش آندروژنها
۳. نمای پلیکیستیک تخمدان در سونوگرافی یا در شرایط مشخص، استفاده از معیارهای جایگزین تشخیصی
آزمایشهایی مانند تستوسترون و برخی هورمونهای دیگر ممکن است برای بررسی افزایش آندروژنها درخواست شوند. همچنین پزشک ممکن است آزمایش تیروئید، پرولاکتین و آزمایشهای دیگری را برای رد بیماریهای مشابه تجویز کند.
برای بررسی سلامت متابولیک نیز ارزیابی قند خون، چربی خون و فشار خون اهمیت دارد. در نوجوانان، تشخیص PCOS حساسیت بیشتری دارد و معمولاً وجود همزمان اختلال پایدار قاعدگی و افزایش آندروژن اهمیت دارد؛ سونوگرافی بهتنهایی برای تشخیص در این گروه سنی توصیه نمیشود.
PCOS در صورت کنترل نشدن میتواند با افزایش احتمال برخی مشکلات مانند دیابت نوع ۲، اختلالات چربی خون، فشار خون بالا و ضخیم شدن بیش از حد آندومتر در اثر بیتخمکگذاری طولانیمدت همراه باشد.
به همین دلیل، پیگیری منظم، کنترل علائم و ارزیابی وضعیت متابولیک اهمیت دارد.
دکتر طاهره فروغیفر، متخصص زنان و زایمان، در زمینه سلامت هورمونی و باروری زنان و بررسی مشکلات قاعدگی میتوانند راهنمایی پزشکی ارائه دهند. خانمهایی که با علائمی مانند پریود نامنظم، افزایش موهای زائد، آکنه یا مشکلات تخمکگذاری مواجه هستند، میتوانند برای بررسی علت علائم و ارزیابی احتمال ابتلا به سندرم تخمدان پلیکیستیک با متخصص زنان مشورت کنند.
آبسه بارتولن یکی از مشکلات عفونی ناحیه تناسلی زنان است که معمولاً در اثر عفونی شدن کیست بارتولن ایجاد میشود. این عارضه میتواند با تورم یکطرفه، درد شدید، قرمزی و حساسیت در نزدیکی دهانه واژن همراه باشد. برخلاف کیست ساده بارتولن که ممکن است بدون درد باشد، آبسه معمولاً ناراحتی قابلتوجهی ایجاد میکند و گاهی راه رفتن، نشستن و رابطه جنسی را دشوار میسازد.
شناخت تفاوت کیست و آبسه بارتولن اهمیت زیادی دارد؛ زیرا این دو مشکل از نظر علائم و روش درمان یکسان نیستند. در ادامه با علل ایجاد آبسه، نشانههای عفونت و مراقبتهای بعد از درمان آشنا میشویم.
غدد بارتولن دو غده کوچک در دو طرف بخش پایینی دهانه واژن هستند که مایعی برای مرطوب نگه داشتن ناحیه ورودی واژن ترشح میکنند. این مایع از طریق مجرای باریکی به بیرون راه پیدا میکند.
اگر مجرای خروجی غده بسته شود، ترشحات داخل آن جمع میشوند و کیست بارتولن به وجود میآید. در صورتی که این کیست دچار عفونت شود، ممکن است چرک درون آن تجمع پیدا کند و آبسه تشکیل شود.
آبسه معمولاً با تورم و درد بیشتری نسبت به کیست ساده همراه است و ممکن است در مدت کوتاهی بزرگتر شود.
کیست و آبسه بارتولن از نظر محل ایجاد به یکدیگر مرتبط هستند، اما ویژگیهای متفاوتی دارند.
کیست بارتولن معمولاً به دلیل انسداد مجرای خروجی غده و تجمع مایع ایجاد میشود. این اتفاق لزوماً به معنای وجود عفونت نیست.
اما آبسه زمانی تشکیل میشود که عفونت به کیست یا غده بارتولن راه پیدا کند و چرک در آن تجمع یابد.
کیست کوچک ممکن است هیچ دردی نداشته باشد و فرد تنها متوجه یک برجستگی در یک سمت دهانه واژن شود. در مقابل، آبسه معمولاً دردناک است و حتی تماس لباس با ناحیه مبتلا ممکن است ناراحتی ایجاد کند.
در کیست ساده ممکن است تورم بدون قرمزی و التهاب واضح دیده شود. اما در آبسه، پوست اطراف توده ممکن است قرمز، متورم و گرم باشد.
در آبسههای شدیدتر ممکن است تب، لرز، احساس ضعف و ناخوشی عمومی ایجاد شود. این علائم معمولاً در کیست ساده وجود ندارند.
آبسه بارتولن در اثر ورود و رشد میکروبها در ناحیه غده یا کیست ایجاد میشود. باکتریهای مختلفی میتوانند در بروز این عفونت نقش داشته باشند.
برخی از عوامل میکروبی احتمالی عبارتاند از:
باکتری اشرشیا کلی یا E. coli
برخی باکتریهای طبیعی موجود در پوست و دستگاه تناسلی
باکتریهای مرتبط با عفونتهای دستگاه تناسلی
عوامل عفونتهای مقاربتی مانند سوزاک و کلامیدیا در بعضی بیماران
وجود آبسه بارتولن بهتنهایی به معنای ابتلا به بیماری مقاربتی نیست. برای مشخص شدن عامل عفونت، پزشک ممکن است بر اساس علائم و سابقه فرد، آزمایشهای لازم را درخواست کند.
علائم آبسه معمولاً واضحتر از کیست ساده هستند و ممکن است در مدت کوتاهی شدت پیدا کنند.
یکی از مهمترین نشانهها، درد در اطراف غده بارتولن است. درد ممکن است هنگام نشستن، راه رفتن، ورزش یا تماس لباس با ناحیه بیشتر شود.
در اطراف دهانه واژن یک برجستگی متورم ایجاد میشود که ممکن است در لمس گرم و بسیار حساس باشد.
در صورت باز شدن خودبهخودی آبسه، ممکن است چرک یا مایع بدبو از آن خارج شود. گاهی پس از تخلیه، درد و فشار کاهش پیدا میکند.
در برخی موارد، عفونت با تب، لرز و احساس ناخوشی عمومی همراه میشود. وجود این علائم میتواند نشاندهنده شدت بیشتر عفونت باشد و نیاز به ارزیابی سریع پزشکی دارد.
به دلیل تورم و التهاب بافت اطراف دهانه واژن، رابطه جنسی ممکن است دردناک باشد. بهتر است تا زمان درمان و بهبود التهاب از رابطه جنسی واژینال خودداری شود.
متخصص زنان معمولاً با بررسی شرح حال و معاینه ناحیه تناسلی میتواند کیست یا آبسه بارتولن را تشخیص دهد.
پزشک درباره زمان شروع درد، سرعت افزایش تورم، وجود تب، سابقه عود و علائم همراه سؤال میکند. در صورت وجود ترشحات چرکی، ممکن است نمونهای برای بررسی میکروبی ارسال شود.
اگر احتمال عفونت مقاربتی وجود داشته باشد، آزمایشهای مربوط به سوزاک و کلامیدیا نیز ممکن است توصیه شوند.
در خانمهای بالای ۴۰ سال که برای نخستین بار با توده جدید در محل غده بارتولن مواجه میشوند، ممکن است نمونهبرداری برای رد احتمال بیماریهای نادر و جدیتر ضرورت پیدا کند.
درمان به اندازه آبسه، شدت درد، وجود عفونت و سابقه عود بستگی دارد.
در موارد خفیف، نشستن در آب گرم چند بار در روز ممکن است به کاهش ناراحتی و تسهیل تخلیه طبیعی کمک کند. بااینحال، اگر آبسه بزرگ یا بسیار دردناک باشد، این روش بهتنهایی کافی نیست.
پزشک ممکن است در صورت وجود عفونت بافت اطراف، تب، علائم عمومی عفونت یا شرایط خاص دیگر آنتیبیوتیک تجویز کند. انتخاب دارو باید بر اساس شرایط بیمار و احتمال عامل عفونی انجام شود.
آنتیبیوتیک همیشه جایگزین تخلیه آبسه نیست و در بسیاری از موارد آبسههای دردناک، تخلیه مناسب بخش مهم درمان محسوب میشود.
یکی از روشهای درمان، ایجاد برش کوچک و خارج کردن چرک است. در برخی موارد پس از تخلیه، کاتتر ورد قرار داده میشود تا مسیر خروج ترشحات برای چند هفته باز بماند.
در موارد عودکننده یا شرایطی که پزشک این روش را مناسب بداند، ممکن است مارسوپیالیزاسیون انجام شود. در این روش، پس از تخلیه محتویات آبسه، لبههای دیواره آن به پوست اطراف بخیه میشوند تا مسیر تخلیه باز بماند.
رعایت توصیههای پزشک پس از درمان برای بهبود مناسب و کاهش احتمال عفونت مجدد اهمیت دارد.
ناحیه تناسلی را طبق دستور پزشک تمیز و خشک نگه دارید.
در صورت توصیه پزشک، از حمام نشیمن با آب گرم استفاده کنید.
داروهای تجویزشده را طبق دستور مصرف کنید.
تا زمان بهبود زخم و اجازه پزشک از رابطه جنسی واژینال خودداری کنید.
از فشار دادن یا دستکاری محل تخلیه پرهیز کنید.
در صورت قرار دادن کاتتر ورد، برای خارج کردن آن در زمان تعیینشده به پزشک مراجعه کنید.
اگر پس از درمان تب، درد رو به افزایش، قرمزی گسترده، ترشحات بدبو یا خونریزی غیرمعمول ایجاد شد، باید وضعیت توسط پزشک بررسی شود.
بله. حتی پس از تخلیه آبسه نیز احتمال بازگشت آن وجود دارد. اگر مسیر خروجی دوباره بسته شود، ممکن است ترشحات در غده تجمع پیدا کنند و کیست یا آبسه جدید تشکیل شود.
در موارد عود مکرر، پزشک ممکن است روشهای دیگری مانند کاتتر ورد یا مارسوپیالیزاسیون را پیشنهاد کند. انتخاب روش درمانی به سابقه بیمار و شرایط فعلی او بستگی دارد.
آبسه بارتولن معمولاً در اثر عفونی شدن کیست بارتولن ایجاد میشود و با درد شدید، تورم، قرمزی و گاهی تب همراه است. درحالیکه کیست ساده ممکن است بدون درد باشد، آبسه معمولاً به ارزیابی و درمان پزشکی نیاز دارد. تخلیه آبسه، استفاده از کاتتر ورد و مارسوپیالیزاسیون از روشهای درمانی مورد استفاده هستند. تشخیص و انتخاب روش مناسب باید توسط متخصص زنان انجام شود.
دکتر طاهره فروغیفر، متخصص زنان و زایمان، در زمینه سلامت دستگاه تناسلی زنان و بررسی مشکلات مرتبط با ناحیه تناسلی، رحم و قاعدگی میتوانند راهنمایی پزشکی ارائه دهند. خانمهایی که با علائمی مانند تورم، درد، التهاب یا توده در نزدیکی دهانه واژن مواجه هستند، میتوانند برای تشخیص علت مشکل و بررسی روش درمان مناسب با متخصص زنان مشورت کنند.