زخم دهانه رحم یکی از اصطلاحاتی است که بسیاری از زنان پس از انجام معاینه زنان یا مشاهده نتیجه آزمایش با آن روبهرو میشوند. شنیدن این عبارت ممکن است نگرانیهایی درباره عفونت، ناباروری یا حتی سرطان دهانه رحم ایجاد کند؛ اما نکته مهم این است که در بسیاری از موارد، منظور از زخم دهانه رحم عارضهای به نام اکتروپیون یا بیرونزدگی سلولهای داخلی دهانه رحم است که معمولاً خوشخیم و غیرسرطانی محسوب میشود.
با این حال، هرگونه خونریزی غیرطبیعی، ترشحات غیرمعمول یا ضایعه قابل مشاهده در دهانه رحم باید بهدرستی بررسی شود؛ زیرا مشکلات دیگری نیز ممکن است ظاهری مشابه داشته باشند.
دهانه رحم بخش پایینی رحم است که به داخل واژن باز میشود. سطح بیرونی دهانه رحم با سلولهای سنگفرشی پوشیده شده و بخش داخلی کانال آن دارای سلولهای غدهای است. در برخی زنان، سلولهای ظریف و قرمزرنگ داخل کانال به سمت سطح بیرونی دهانه رحم گسترش پیدا میکنند. به این وضعیت اکتروپیون یا اکتوپی دهانه رحم گفته میشود.
از آنجا که سلولهای غدهای ظریفتر و پرخونتر هستند، ناحیه در معاینه ممکن است قرمز و شبیه زخم دیده شود. به همین دلیل در اصطلاح عامیانه به آن زخم دهانه رحم میگویند؛ در حالی که معمولاً با یک زخم واقعی یا تخریب بافتی روبهرو نیستیم.
اکتروپیون اغلب با تغییرات هورمونی ارتباط دارد و در بعضی دورههای زندگی زنان بیشتر دیده میشود. مهمترین عوامل مرتبط عبارتاند از:
۱. تغییرات هورمونی: هورمون استروژن میتواند بر وضعیت سلولهای دهانه رحم تأثیر بگذارد. به همین دلیل اکتروپیون در زنان جوان بیشتر مشاهده میشود.
۲. بارداری: تغییرات هورمونی و افزایش جریان خون در دوران بارداری ممکن است باعث نمایانتر شدن سلولهای غدهای در سطح دهانه رحم شود.
۳. مصرف قرصهای ضدبارداری ترکیبی: برخی روشهای پیشگیری هورمونی که حاوی استروژن هستند، ممکن است با بروز یا تشدید اکتروپیون ارتباط داشته باشند.
۴. تغییرات طبیعی بدن: در برخی زنان، این وضعیت بدون علت مشخصی ایجاد میشود و لزوماً نشانه بیماری نیست.
بسیاری از زنان مبتلا به اکتروپیون هیچ علامتی ندارند و این وضعیت بهطور اتفاقی هنگام معاینه یا انجام آزمایشهای زنان تشخیص داده میشود. در صورت بروز علائم، موارد زیر ممکن است مشاهده شوند:
افزایش ترشحات واژن، معمولاً به شکل مخاطی و بدون علائم عفونت
لکهبینی یا خونریزی پس از رابطه جنسی
خونریزی خفیف بین دو دوره قاعدگی
لکهبینی پس از معاینه یا نمونهبرداری دهانه رحم
گاهی ناراحتی هنگام رابطه جنسی
البته این علائم اختصاصی اکتروپیون نیستند. برای مثال، خونریزی پس از رابطه ممکن است در اثر عفونت دهانه رحم، پولیپ، تغییرات پیشسرطانی یا مشکلات دیگری نیز ایجاد شود. بنابراین نباید صرفاً بر اساس علائم، تشخیص زخم دهانه رحم داده شود.
تشخیص معمولاً با گرفتن شرح حال و معاینه زنان آغاز میشود. پزشک با استفاده از اسپکولوم، دهانه رحم را مشاهده میکند و در صورت وجود اکتروپیون ممکن است ناحیهای قرمزرنگ اطراف دهانه رحم ببیند.
با توجه به علائم و سابقه فرد، ممکن است بررسیهای تکمیلی لازم باشد:
آزمایش پاپ اسمیر: این آزمایش برای بررسی تغییرات غیرطبیعی سلولهای دهانه رحم و غربالگری سرطان استفاده میشود. انجام آن باید مطابق سن، سابقه پزشکی و دستورالعمل غربالگری باشد.
آزمایش HPV: در صورت نیاز، آزمایش ویروس پاپیلومای انسانی برای بررسی انواع پرخطر HPV انجام میشود. مثبت بودن HPV بهتنهایی به معنای ابتلا به سرطان نیست.
آزمایش عفونت: اگر ترشحات غیرطبیعی، بوی نامطبوع، درد یا علائم التهاب وجود داشته باشد، پزشک ممکن است نمونهبرداری یا آزمایش عفونتهای واژینال و دهانه رحم را درخواست کند.
کولپوسکوپی و نمونهبرداری: اگر ظاهر دهانه رحم مشکوک باشد یا نتیجه آزمایشهای غربالگری غیرطبیعی گزارش شود، ممکن است بررسی دقیقتر با کولپوسکوپی و در صورت لزوم نمونهبرداری انجام شود.
اکتروپیون یک تغییر در محل قرارگیری سلولهای طبیعی دهانه رحم است؛ اما عفونت دهانه رحم یا سرویسیت در اثر عوامل عفونی یا التهابی ایجاد میشود. عفونت ممکن است با ترشحات چرکی، بوی نامطبوع، درد لگنی، سوزش یا خونریزی پس از رابطه همراه باشد.
این دو وضعیت ممکن است همزمان نیز وجود داشته باشند. بنابراین اگر علائم عفونت دیده شود، پزشک باید ابتدا علت آن را بررسی و درمان کند.
در صورت مشاهده خونریزی پس از رابطه جنسی، لکهبینی مکرر بین قاعدگیها، ترشحات غیرمعمول، درد لگنی یا خونریزی پس از یائسگی باید معاینه انجام شود. خونریزی شدید، درد شدید شکم یا لگن، تب و ترشحات بدبو نیز نیازمند بررسی سریعتر هستند.
دکتر طاهره فروغیفر، متخصص زنان و زایمان، در زمینه بررسی سلامت دستگاه تناسلی زنان و مشکلات مرتبط با دهانه رحم در حوزه تخصص خود فعالیت میکند. زنانی که با تشخیص زخم دهانه رحم، لکهبینی، خونریزی پس از رابطه یا ترشحات غیرطبیعی مواجه هستند، بهتر است برای تشخیص دقیق علت علائم و بررسی نیاز به درمان، به متخصص زنان مراجعه کنند. تشخیص درست میان اکتروپیون خوشخیم، عفونت و سایر ضایعات دهانه رحم، نقش مهمی در انتخاب روش مناسب مراقبت و درمان دارد.
لابیاپلاستی یکی از جراحیهای زیبایی ناحیه تناسلی زنان است که با هدف تغییر اندازه یا فرم لابیاها انجام میشود. پس از این عمل، بافت ناحیه تناسلی برای ترمیم به زمان نیاز دارد و رعایت بهداشت، جلوگیری از اصطکاک و مراقبت صحیح از بخیهها اهمیت زیادی دارد. یکی از دغدغههای رایج زنان این است که اگر چند روز پس از لابیاپلاستی پریود شوند، آیا خون قاعدگی باعث عفونت، درد یا باز شدن بخیهها میشود؟
در بیشتر موارد، شروع قاعدگی پس از لابیاپلاستی بهتنهایی به معنای بروز عارضه نیست؛ اما خونریزی، رطوبت و تماس محصولات بهداشتی با ناحیه جراحیشده ممکن است مراقبت را دشوارتر کند. به همین دلیل، رعایت توصیههای جراح در این دوره اهمیت دارد.
## آیا پریود بعد از لابیاپلاستی خطرناک است؟
قاعدگی یک فرایند طبیعی بدن است و بهخودیخود باعث عفونت زخم جراحی نمیشود. با این حال، در روزهای ابتدایی پس از لابیاپلاستی، بافتها متورم و حساس هستند و بخیهها هنوز در مرحله ترمیم قرار دارند. تماس مکرر نوار بهداشتی با ناحیه جراحی، تعویض دیرهنگام آن یا رعایت نکردن بهداشت میتواند باعث تحریک پوست و افزایش ناراحتی شود.
بنابراین اگر پریود در دوره نقاهت آغاز شود، معمولاً لازم نیست فرد نگران آسیب قطعی به نتیجه جراحی باشد؛ بلکه باید مراقبتهای بهداشتی را با دقت بیشتری انجام دهد و در صورت مشاهده علائم غیرطبیعی با جراح تماس بگیرد.
## آیا خون قاعدگی باعث عفونت بخیههای لابیاپلاستی میشود؟
خون قاعدگی بهتنهایی به معنی عفونت نیست. عفونت زخم جراحی میتواند در اثر ورود میکروبها و عوامل مختلف ایجاد شود و عواملی مانند آلودگی، رطوبت مداوم، دستکاری زخم و مراقبت نامناسب ممکن است خطر آن را افزایش دهند.
برای کاهش احتمال تحریک و آلودگی بهتر است نوار بهداشتی مرتب تعویض شود، دستها پیش و پس از تعویض شسته شوند و ناحیه تناسلی طبق دستور پزشک با آب ولرم بهآرامی تمیز شود. استفاده از شویندههای معطر، اسپریهای خوشبوکننده، مواد ضدعفونیکننده قوی یا شستوشوی داخل واژن بدون تجویز پزشک توصیه نمیشود.
## در دوران پریود بعد از لابیاپلاستی از چه محصولی استفاده کنیم؟
در هفتههای ابتدایی پس از جراحی، معمولاً نوار بهداشتی گزینه مناسبتری است؛ زیرا نیازی به وارد کردن وسیله به داخل واژن ندارد. تامپون و کاپ قاعدگی ممکن است هنگام قرار دادن یا خارج کردن باعث کشش و ناراحتی شوند و استفاده از آنها در دوره ترمیم معمولاً توصیه نمیشود.
مدت پرهیز از تامپون و کاپ در دستورالعملهای جراحان متفاوت است و ممکن است حدود چهار تا شش هفته یا بیشتر باشد. بنابراین زمان دقیق استفاده مجدد باید با توجه به نوع عمل و وضعیت ترمیم زخم توسط جراح مشخص شود. [منبع: Nuffield Health](https://www.nuffieldhealth.com/hospitals/plymouth/treatments/labiaplasty-labia-reduction-surgery)
## نکات بهداشتی مهم هنگام پریود
برای مراقبت بهتر از ناحیه جراحیشده در زمان قاعدگی، رعایت نکات زیر کمککننده است:
- نوار بهداشتی را متناسب با میزان خونریزی و بهمحض مرطوب یا آلوده شدن تعویض کنید.
- از نوارهای بهداشتی بدون عطر و با سطح نرم استفاده کنید تا احتمال تحریک پوست کمتر شود.
- پیش و پس از تعویض نوار، دستها را با آب و صابون بشویید.
- ناحیه را مطابق دستور جراح با آب ولرم بهآرامی تمیز کنید.
- پس از شستوشو، محل را بدون مالش و با ضربههای آرام خشک کنید.
- لباس زیر نخی و آزاد بپوشید و از شلوارهای تنگ که روی بخیهها فشار وارد میکنند، پرهیز کنید.
- از دستکاری، خاراندن یا جدا کردن بخیهها خودداری کنید.
## آیا درد پریود بعد از لابیاپلاستی بیشتر میشود؟
پس از لابیاپلاستی، وجود مقداری درد، تورم، کبودی و حساسیت در ناحیه جراحی طبیعی است. اگر قاعدگی در همین زمان شروع شود، تماس نوار بهداشتی با بافت حساس یا افزایش ناراحتی عمومی ممکن است احساس درد را بیشتر کند.
با این حال، درد شدید یا دردی که بهجای کاهش، روزبهروز بیشتر میشود نباید صرفاً به پریود نسبت داده شود. در صورت تشدید درد، تورم غیرعادی، ترشح چرکی، بوی نامطبوع همراه با علائم عفونت یا تب، لازم است با پزشک تماس گرفته شود.
## چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
مقداری لکهبینی در روزهای نخست پس از جراحی ممکن است طبیعی باشد؛ اما خونریزی شدید، خروج لختههای بزرگ، باز شدن زخم، ترشح چرکی، تب یا درد کنترلنشده نیازمند بررسی پزشکی است. همچنین اگر مشخص نیست خون مشاهدهشده ناشی از قاعدگی است یا خونریزی محل جراحی، بهتر است برای تشخیص با جراح مشورت شود.
## معرفی دکتر طاهره فروغیفر
دکتر طاهره فروغیفر، متخصص زنان و زایمان، در زمینه سلامت دستگاه تناسلی زنان و بررسی مشکلات مرتبط با این ناحیه در حوزه تخصص خود فعالیت میکند. زنانی که پس از لابیاپلاستی با نگرانیهایی مانند خونریزی، درد، التهاب یا تغییرات غیرطبیعی مواجه میشوند، بهتر است برای ارزیابی وضعیت خود به پزشک مراجعه کنند. تشخیص علت علائم و انتخاب روش مراقبت مناسب، نقش مهمی در پیشگیری از عوارض و بهبود روند ترمیم دارد.
بارداری و زایمان تغییرات زیادی در بدن ایجاد میکنند. بزرگ شدن شکم، کشیدگی پوست، تغییر حجم و فرم سینهها، تجمع چربی در برخی نواحی و تغییرات ناحیه تناسلی از جمله مواردی هستند که ممکن است پس از زایمان باقی بمانند. بعضی از این تغییرات با گذشت زمان، تغذیه مناسب و فعالیت بدنی بهبود پیدا میکنند؛ اما در برخی زنان، تغییرات ماندگار باعث میشود به فکر جراحیهای زیبایی بعد از زایمان بیفتند.
امروزه مجموعهای از عملهای زیبایی با عنوان «مام میکاور» یا بازسازی زیبایی بدن پس از بارداری شناخته میشوند. این مجموعه میتواند شامل جراحی شکم، سینه و برخی عملهای ناحیه تناسلی باشد. انتخاب روش مناسب به شرایط جسمی، نوع زایمان، میزان تغییرات بدن و انتظارات فرد بستگی دارد.
یکی از شناختهشدهترین جراحیهای زیبایی بعد از زایمان، ابدومینوپلاستی یا تامی تاک است. در دوران بارداری، پوست شکم و عضلات دیواره شکم برای رشد جنین کشیده میشوند. پس از زایمان ممکن است پوست حالت افتاده پیدا کند یا عضلات راست شکمی از یکدیگر فاصله بگیرند؛ وضعیتی که به آن دیاستاز رکتی گفته میشود.
در ابدومینوپلاستی، جراح پوست و چربی اضافی بخش مشخصی از شکم را برمیدارد و در صورت نیاز عضلات جداشده را ترمیم میکند. این عمل برای کاهش افتادگی پوست و بهبود فرم شکم کاربرد دارد؛ اما روش کاهش وزن محسوب نمیشود و جایگزین رژیم غذایی و ورزش نیست.
تغییرات هورمونی، افزایش حجم سینهها در دوران بارداری و شیردهی و سپس کاهش حجم آنها میتواند باعث افتادگی سینه شود. در چنین شرایطی، بعضی زنان به لیفت سینه یا ماستوپکسی فکر میکنند.
در این جراحی، پوست اضافی برداشته میشود و بافت سینه و نوک پستان در موقعیت مناسبتری قرار میگیرند. هدف اصلی لیفت، اصلاح افتادگی و بهبود فرم سینه است؛ نه افزایش حجم آن. اگر فرد علاوه بر افتادگی، کاهش حجم سینه نیز داشته باشد، ممکن است جراح در شرایط مناسب ترکیب لیفت و پروتز را مطرح کند.
برخی زنان پس از بارداری و شیردهی با تغییر قابلتوجه حجم سینه مواجه میشوند. در بعضی افراد، سینهها بزرگتر و سنگینتر باقی میمانند و ممکن است درد گردن، شانه یا پشت ایجاد کنند. در این موارد، جراحی کوچک کردن سینه میتواند با برداشتن بخشی از بافت و پوست اضافی به کاهش وزن سینه و بهبود تناسب اندام کمک کند.
در مقابل، زنانی که پس از شیردهی کاهش حجم سینه را تجربه کردهاند، ممکن است درباره بزرگ کردن سینه با پروتز یا روشهای دیگر مشورت کنند. انتخاب روش به وضعیت بافت سینه، سلامت عمومی، سابقه پزشکی و تمایل فرد بستگی دارد.
گاهی پس از زایمان، تجمع چربی در شکم، پهلوها یا رانها باقی میماند؛ حتی زمانی که فرد به وزن قبلی خود نزدیک شده است. لیپوساکشن روشی برای خارج کردن چربیهای موضعی و اصلاح فرم بدن است.
این روش برای درمان چاقی عمومی یا کاهش وزن قابلتوجه طراحی نشده است. همچنین اگر پوست شکم افتادگی زیادی داشته باشد، لیپوساکشن بهتنهایی ممکن است نتیجه مطلوبی ایجاد نکند و در برخی شرایط، جراح روش دیگری مانند ابدومینوپلاستی را بررسی میکند.
زایمان طبیعی و تغییرات بافتی دوران بارداری ممکن است در برخی زنان با تغییر ظاهر لابیاها همراه باشد. لابیاپلاستی عملی است که با هدف تغییر اندازه یا فرم لابیاهای کوچک انجام میشود.
با این حال، هرگونه تغییر ظاهری پس از زایمان به معنای وجود مشکل یا نیاز به جراحی نیست. اندازه، رنگ و شکل لابیاها در زنان مختلف تفاوت طبیعی زیادی دارد. اگر فرد درد، سایش یا ناراحتی مداوم دارد، ابتدا باید علت آن توسط پزشک بررسی شود؛ زیرا ممکن است مشکل به عفونت، بیماری پوستی یا عوامل دیگری مربوط باشد. لابیاپلاستی نیز مانند هر عمل جراحی میتواند با عوارضی مانند درد، خونریزی، عفونت، اسکار یا تغییر حس همراه باشد. منبع: ACOG
برخی زنان پس از زایمان طبیعی، بهخصوص در صورت پارگی یا آسیب بافتی، احساس تغییر در ناحیه واژن یا پرینه دارند. واژینوپلاستی اصطلاحی است که برای برخی جراحیهای ترمیمی یا تغییر ساختار واژن استفاده میشود؛ اما باید توجه داشت که همه مشکلات پس از زایمان با جراحی زیبایی درمان نمیشوند.
برای مثال، افتادگی اندامهای لگنی، بیاختیاری ادرار یا آسیب عضلات کف لگن، مشکلاتی درمانی هستند و به ارزیابی تخصصی نیاز دارند. نوع درمان ممکن است شامل فیزیوتراپی کف لگن، روشهای غیرجراحی یا در موارد مشخص جراحی ترمیمی باشد. صرف احساس شلشدگی واژن به معنای ضرورت واژینوپلاستی نیست.
خیر. بسیاری از تغییرات بدن پس از زایمان طبیعی هستند و ممکن است طی ماههای بعد بهبود پیدا کنند. تصمیم برای جراحی باید بر اساس مشکل واقعی، میزان ناراحتی، وضعیت سلامت و انتظار واقعبینانه از نتیجه گرفته شود. همچنین بهتر است پیش از جراحی، وزن فرد به ثبات نسبی رسیده باشد و برنامهای برای بارداری مجدد در آینده نزدیک نداشته باشد.
دکتر طاهره فروغیفر، متخصص زنان و زایمان، از پزشکانی است که میتوان برای بررسی مسائل مرتبط با سلامت زنان و تغییرات جسمی پس از بارداری به تخصص زنان و زایمان مراجعه کرد. زنانی که پس از زایمان با تغییرات ناحیه تناسلی، درد، ناراحتی یا مشکلات عملکردی مواجه هستند، بهتر است پیش از تصمیمگیری درباره هرگونه عمل زیبایی، معاینه و ارزیابی پزشکی انجام دهند تا مشخص شود آیا به درمان نیاز دارند و چه روشی برای شرایط آنها مناسبتر است.
لابیاپلاستی یکی از جراحیهای ناحیه تناسلی زنان است که با هدف تغییر اندازه یا شکل لابیاها انجام میشود. لابیاها چینهای پوستی اطراف دهانه واژن هستند که از ساختارهای حساس این ناحیه محافظت میکنند. برخی زنان به دلیل ناراحتیهای جسمی، تحریک مکرر پوست یا مشکلاتی هنگام فعالیتهای روزانه به انجام این جراحی فکر میکنند؛ درحالیکه گروهی دیگر بیشتر به دلایل زیبایی و رضایت از ظاهر ناحیه تناسلی به آن علاقهمند هستند.
شناخت دلایل انجام لابیاپلاستی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا تفاوت در اندازه، رنگ و شکل لابیاها در زنان طبیعی است و هر نوع تفاوت ظاهری به معنای وجود بیماری یا نیاز به جراحی نیست.
لابیاپلاستی نوعی جراحی است که با هدف تغییر اندازه یا فرم لابیاهای خارجی یا داخلی انجام میشود. در بیشتر موارد، منظور از لابیاپلاستی کوچک کردن یا اصلاح فرم لابیاهای مینور، یعنی چینهای پوستی داخلی اطراف دهانه واژن است.
در بعضی افراد ممکن است یک سمت لابیا بزرگتر از سمت دیگر باشد یا لابیاهای داخلی از لابیاهای خارجی بیرونزدگی بیشتری داشته باشند. این ویژگیها میتوانند بخشی از تنوع طبیعی بدن زنان باشند و بهتنهایی نشانه مشکل پزشکی محسوب نمیشوند.
دلایل درخواست این جراحی را میتوان به دو گروه کلی، یعنی دلایل جسمی و عملکردی و دلایل زیبایی و شخصی تقسیم کرد.
یکی از دلایل مراجعه زنان برای مشاوره لابیاپلاستی، بزرگ بودن یا بیرونزدگی لابیاهای مینور است. در برخی افراد، بافت اضافی ممکن است هنگام راه رفتن طولانی، دوچرخهسواری، دویدن یا انجام ورزش باعث کشیدگی، گیر افتادن یا سایش پوست شود.
اگر این ناراحتی مکرر باشد و با انتخاب لباس مناسب یا روشهای محافظهکارانه برطرف نشود، پزشک میتواند وضعیت را بررسی کند و درباره گزینههای درمانی توضیح دهد.
برخی زنان هنگام پوشیدن لباسهای تنگ، لباس ورزشی یا لباس زیر خاص، احساس اصطکاک و تحریک در ناحیه لابیاها دارند. این مشکل ممکن است با قرمزی، حساسیت یا ناراحتی موضعی همراه باشد.
البته هرگونه سوزش یا التهاب ناحیه تناسلی ناشی از بزرگی لابیا نیست. عفونتهای واژینال، بیماریهای پوستی و حساسیت به شویندهها نیز میتوانند علائم مشابه ایجاد کنند؛ بنابراین پیش از تصمیم به جراحی باید علت ناراحتی مشخص شود.
در بسیاری از زنان، اندازه و شکل دو طرف لابیا کاملاً یکسان نیست. بااینحال، بعضی افراد به دلیل تفاوت قابلتوجه بین دو سمت یا تغییر شکل یک طرف، از ظاهر ناحیه تناسلی خود رضایت ندارند.
در چنین شرایطی، لابیاپلاستی ممکن است بهعنوان یک گزینه انتخابی مطرح شود؛ اما لازم است بیمار بداند که تقارن کامل همیشه قابل دستیابی نیست و نتیجه جراحی نیز به ویژگیهای طبیعی بافت بدن بستگی دارد.
در برخی زنان، بافت لابیا ممکن است هنگام رابطه جنسی کشیده شود یا در اثر اصطکاک باعث ناراحتی موضعی شود. اگر پزشک پس از معاینه تشخیص دهد که شکل یا اندازه لابیا در ایجاد این مشکل نقش دارد، میتوان درباره گزینههای درمانی گفتوگو کرد.
بااینحال، درد هنگام رابطه جنسی همیشه به لابیاها مربوط نیست و ممکن است علتهایی مانند خشکی واژن، عفونت، مشکلات عضلات کف لگن یا بیماریهای پوستی داشته باشد. لابیاپلاستی نیز تضمینی برای افزایش میل جنسی یا لذت رابطه نیست.
برخی زنان به دلایل شخصی تمایل دارند اندازه یا فرم لابیاهای خود را تغییر دهند. این تصمیم ممکن است با احساس نارضایتی از ظاهر ناحیه تناسلی یا تمایل به تغییر یک ویژگی ظاهری همراه باشد.
بااینحال، باید توجه داشت که ظاهر طبیعی لابیاها تنوع بسیار زیادی دارد و هیچ شکل یا اندازه واحدی بهعنوان ظاهر ایدهآل و استاندارد برای همه زنان تعریف نشده است. تصاویر غیرواقعی در فضای مجازی و تبلیغات جراحیهای زیبایی ممکن است تصور نادرستی از ظاهر طبیعی بدن ایجاد کنند.
اندازه و شکل لابیاها تا حد زیادی تحت تأثیر ویژگیهای ژنتیکی قرار دارد. تغییرات هورمونی دوران بلوغ، بارداری، زایمان و افزایش سن نیز ممکن است بر ظاهر بافتهای ناحیه تناسلی تأثیر بگذارند.
بااینحال، هر تغییری پس از زایمان یا افزایش سن به معنای ضرورت لابیاپلاستی نیست. تصمیمگیری درباره جراحی باید بر اساس وجود مشکل واقعی، انتظارات فرد و ارزیابی پزشکی انجام شود.
خیر. اندازه بزرگتر یا بیرونزدگی لابیاهای مینور در بسیاری از زنان یک ویژگی طبیعی است. اگر فرد درد، تحریک مکرر یا محدودیت عملکردی ندارد، صرفاً تفاوت ظاهری لابیاها دلیل پزشکی برای انجام جراحی محسوب نمیشود.
پیش از تصمیمگیری باید مشخص شود که ناراحتی فرد واقعاً ناشی از ساختار لابیاهاست یا علت دیگری دارد. همچنین بهتر است درباره محدودیتهای جراحی و احتمال باقی ماندن برخی علائم با پزشک صحبت شود.
لابیاپلاستی مانند سایر جراحیها بدون خطر نیست. درد، تورم، خونریزی، عفونت، باز شدن زخم، ایجاد اسکار، تغییر حس ناحیه تناسلی، درد هنگام رابطه جنسی و نیاز به جراحی مجدد از عوارض احتمالی آن هستند.
به همین دلیل، آگاهی از مزایا و محدودیتهای عمل و انتخاب آگاهانه پزشک اهمیت زیادی دارد.
دکتر طاهره فروغیفر، متخصص زنان و زایمان، در زمینه بررسی مشکلات سلامت زنان و اختلالات دستگاه تناسلی میتوانند راهنمایی پزشکی ارائه دهند. خانمهایی که به دلیل ناراحتی جسمی، تحریک مکرر یا نگرانی درباره ظاهر لابیاها به دنبال بررسی وضعیت خود هستند، میتوانند برای ارزیابی پزشکی و آگاهی از گزینههای مناسب با متخصص زنان مشورت کنند. انتخاب هرگونه اقدام جراحی باید پس از معاینه، بررسی علت مشکل و آگاهی از خطرات احتمالی انجام شود.
رکتوسل (Rectocele) یکی از انواع افتادگی اندامهای لگنی در زنان است که در اثر ضعیف شدن یا آسیب دیدن بافت جداکننده واژن و راستروده ایجاد میشود. در این وضعیت، دیواره جلویی راستروده به سمت دیواره پشتی واژن برجسته میشود و ممکن است باعث احساس فشار در واژن، یبوست یا دشواری در تخلیه مدفوع شود.
رکتوسل در برخی زنان هیچ علامت مشخصی ندارد و ممکن است هنگام معاینه پزشکی بهطور اتفاقی تشخیص داده شود. در موارد دیگر، علائم میتوانند بر فعالیتهای روزمره و کیفیت زندگی تأثیر بگذارند. آشنایی با نشانهها و عوامل خطر این عارضه به تشخیص زودهنگام و انتخاب روش مراقبت مناسب کمک میکند.
برای درک رکتوسل، باید با ساختار کف لگن آشنا شویم. کف لگن مجموعهای از عضلات و بافتهای نگهدارنده است که از اندامهایی مانند مثانه، رحم، واژن و راستروده حمایت میکند. بین واژن و راستروده نیز بافتی به نام تیغه رکتوواژینال قرار دارد که به حفظ موقعیت طبیعی این دو اندام کمک میکند.
هنگامی که عضلات و بافتهای نگهدارنده ضعیف یا آسیبدیده شوند، دیواره جلویی راستروده ممکن است به سمت دیواره پشتی واژن برجسته شود. این حالت رکتوسل نام دارد و یکی از انواع افتادگی دیواره خلفی واژن محسوب میشود.
شدت رکتوسل در افراد مختلف متفاوت است. در موارد خفیف ممکن است فقط برجستگی کوچکی وجود داشته باشد، اما در موارد شدیدتر، بیرونزدگی میتواند تا نزدیکی دهانه واژن یا خارج از آن گسترش پیدا کند.
علائم رکتوسل به اندازه بیرونزدگی و وضعیت عضلات کف لگن بستگی دارد. برخی زنان هیچ علامتی ندارند، اما شایعترین نشانهها عبارتاند از:
یکی از علائم احتمالی، احساس وجود توده یا برجستگی در قسمت پشتی واژن است. بعضی زنان هنگام ایستادن طولانی، فعالیت بدنی یا زور زدن این برجستگی را بیشتر احساس میکنند.
در برخی موارد، مدفوع هنگام عبور از راستروده در فضای ایجادشده پشت دیواره واژن گیر میکند. در نتیجه، فرد ممکن است با وجود احساس نیاز به دفع، نتواند روده را بهطور کامل تخلیه کند.
بعضی زنان پس از اجابت مزاج همچنان احساس میکنند مقداری مدفوع در راستروده باقی مانده است. این احساس ممکن است باعث مراجعه مکرر به سرویس بهداشتی شود.
در مواردی که رکتوسل قابلتوجه است، فرد ممکن است برای تخلیه مدفوع مجبور شود با انگشت به دیواره پشتی واژن یا ناحیه بین واژن و مقعد فشار وارد کند. این علامت که به آن اسپلینتینگ گفته میشود، میتواند نشانه اختلال در تخلیه روده باشد.
احساس پری، فشار یا سنگینی در واژن و لگن نیز ممکن است همراه رکتوسل دیده شود. درد هنگام رابطه جنسی یا ناراحتی در ناحیه مقعد نیز در برخی افراد گزارش میشود.
وجود هر یک از این علائم بهتنهایی به معنای ابتلا به رکتوسل نیست؛ زیرا مشکلات دیگری مانند یبوست مزمن، اختلال عملکرد عضلات کف لگن و سایر انواع افتادگی اندامهای لگنی نیز میتوانند علائم مشابه ایجاد کنند.
رکتوسل معمولاً در اثر ضعف یا آسیب بافتهای نگهدارنده کف لگن ایجاد میشود. عوامل زیر میتوانند احتمال بروز آن را افزایش دهند:
زایمان طبیعی: بارداری و زایمان واژینال، بهویژه در صورت آسیب به عضلات و بافتهای کف لگن، میتوانند در ایجاد افتادگی نقش داشته باشند.
زایمانهای متعدد: بارداریها و زایمانهای مکرر ممکن است فشار بیشتری بر ساختارهای نگهدارنده لگن وارد کنند.
یبوست مزمن: زور زدن مکرر هنگام دفع میتواند فشار داخل شکم و لگن را افزایش دهد.
افزایش سن و تغییرات دوران یائسگی: با افزایش سن ممکن است استحکام عضلات و بافتهای نگهدارنده کاهش پیدا کند.
اضافهوزن: وزن اضافی میتواند فشار مداومی بر کف لگن وارد کند.
سرفه مزمن و بلند کردن مکرر اجسام سنگین: این عوامل نیز ممکن است فشار داخل شکم را افزایش دهند.
برخی جراحیهای لگنی: سابقه بعضی جراحیهای زنان یا ناحیه راستروده میتواند در تضعیف بافتهای نگهدارنده نقش داشته باشد.
تشخیص معمولاً با گرفتن شرح حال و معاینه لگنی توسط پزشک انجام میشود. پزشک درباره علائم دفع، احساس برجستگی، سابقه زایمان، یبوست و جراحیهای قبلی سؤال میکند.
در معاینه ممکن است از بیمار خواسته شود مانند زمان اجابت مزاج زور بزند تا میزان بیرونزدگی بهتر مشخص شود. بررسی عضلات کف لگن و در صورت نیاز معاینه راستروده نیز میتواند به تشخیص کمک کند.
در موارد پیچیده یا زمانی که شدت اختلال در تخلیه روده مشخص نیست، ممکن است آزمایشهایی مانند دفکوگرافی یا تصویربرداری MRI از کف لگن درخواست شود. این بررسیها برای همه بیماران لازم نیستند و بر اساس شرایط فرد انتخاب میشوند.
رکتوسل معمولاً یک وضعیت تهدیدکننده زندگی نیست، اما در صورت ایجاد علائم میتواند کیفیت زندگی را کاهش دهد. یبوست مداوم، دشواری دفع، ناراحتی هنگام فعالیت و مشکلات جنسی از پیامدهای احتمالی آن هستند.
اگر فرد با برجستگی واژن، دشواری مداوم در دفع یا احساس تخلیه ناقص روده مواجه است، بهتر است برای بررسی علت به پزشک مراجعه کند. تشخیص دقیق اهمیت دارد؛ زیرا هر نوع برجستگی واژن الزاماً رکتوسل نیست.
دکتر طاهره فروغیفر، متخصص زنان و زایمان، در زمینه بررسی مشکلات و اختلالات سلامت زنان میتوانند راهنمایی پزشکی ارائه دهند. خانمهایی که با علائمی مانند احساس برجستگی در واژن، فشار لگنی یا مشکلات مرتبط با افتادگی اندامهای لگنی مواجه هستند، میتوانند برای ارزیابی وضعیت خود و بررسی نیاز به معاینات و اقدامات تشخیصی با متخصص زنان مشورت کنند.